شبکه‌های کامپیوتری یکی از اجزای اصلی و مهم هر سازمان و کسب و کاری به شمار می‌رود که در صورت بروز کوچکترین اختلال در آن‌ها، ممکن است تمام فعالیت‌ها متوقف شده و ضررهای مالی بسیاری به کارفرمایان وارد کند. آشنایی با چک لیست پشتیبانی شبکه باعث می‌شود که شما بتوانید تمام مراحل نگهداری، مانیتورینگ و امنیت شبکه به طور منظم و سازمان یافته انجام شوند و تیم پشتیبانی بتوانند مشکلات احتمالی را شناسایی و رفع نمایند. بدین صورت عملکرد سیستم‌ها پایدار باقی مونده و تیم IT می‌تواند با خیال راحت و بدون دغدغه، شبکه را بهینه و امن نگه دارد.
چک لیست پشتیبانی شبکه چیست و چرا به آن احتیاج داریم؟
چک لیست پشتیبانی شبکه، در واقع شامل مواردی همچون بررسی وضعیت تجهیزات شبکه، مانیتورینگ سرویس‌ها، کنترل امنیت، بکاپ گرفتن از اطلاعات، به‌روزرسانی نرم‌افزارها و مستندسازی تغییرات است که باعث می‌شود سلامت کلی شبکه به طور مستمر تحت نظارت باشد. این کارشناسان IT یا مدیران شبکه این چک لیست را فراهم می‌کنند تا بتوانند به صورت روزانه، هفتگی، ماهانه یا دوره‌ای تمام این آیتم‌ها را مورد بررسی قرار دهند، بدون آنکه موردی فراموش شود.
مهمترین نکاتی که در چک لیست پشتیبانی شبکه باید به آن اشاره شود.
برای تهیه چک لیست پشتیبانی شبکه، باید تمامی بخش‌های حیاتی زیرساخت IT به طور کامل مورد بررسی قرار گیرند تا عملکرد روزمره شبکه تضمین شده و ریسک‌های فنی و امنیتی آن نیز به حداقل برسد. این چک لیست باید در سه حوزه اصلی پشتیبانی نرم افزار، سخت افزار و امنیت شبکه تدوین شود تا بهترین نتیجه را داشته باشد.
1. چک لیست پشتیبانی نرم افزاری
این چک لیست‌ها تضمین می‌کند که سیستم عامل‌ها و نرم افزارهای شبکه بدون اختلال، کاملا پایدار و مطابق با نیاز سازمان عمل کند.
بررسی سلامت سیستم عامل سرورها و کلاینت‌ها
در این بهش باید تمامی سیستم عامل‌ها از نظر خطاها، کرش‌ها، لاگ‌ها و مصرف منابع مورد بررسی قرار گیرند تا از بروز اختلالات ناگهانی جلوگیری شوند.
به روزرسانی سیستم عامل‌ها و نرم‌افزارهای شبکه
تمامی آپدیت‌ها و Patchهای امنیتی باید به صورت منظم نصب شوند تا ریسک آسیب‌پذیری‌های شناخته شده کاهش پیدا کنند.
کنترل سرویس‌های حیاتی شبکه
باید عملکرد سرورهایی مانند Active Directory، DNS، DHCP، File Server و Mail Server به طور کامل مورد بررسی قرار گیرند تا اطمینان پیدا کنید که بدون وقفه در حال ارائه خدمات هستند.
بررسی مصرف منابع سرورها
وضعیت استفاده از منابع اصلی سرور از جمله RAM ،CPU، دیسک و ترافیک شبکه باید مورد پایش قرار گیرد تا عملکرد پایدار سیستم تضمین شود.
بررسی لاگ‌ها و Event Viewer
در این حالت باید رویدادهای سیستمی و خطاها تحلیل شوند تا مشکلات پنهان پیش از تبدیل شدن به بحران شناسایی شوند.
پشتیبان‌گیری منظم از اطلاعات
فرایند بکاپ‌گیری از سیستم باید به صورت زمان‌بندی شده انجام شود و صحت فایل‌های پشتیبانی و امکان بازیابی آن‌ها مورد بررسی قرار گیرند.
بررسی لایسنس نرم‌افزارها
اعتبار لایسنس نرم‌افزارها باید کنترل شوند تا از بروز مشکلات قانونی و قطع سرویس‌ها جلوگیری شود.
2. چک لیست پشتیبانی سخت افزاری
این بخش بر حفظ سلامت فیزیکی تجهیزات و پیشگیری از خرابی‌های پرهزینه تمرکز دارد.
بررسی وضعیت فیزیکی سرورها و تجهیزات شبکه
دمای دستگاه‌ها، عملکرد فن‌ها، صدای غیرعادی و چراغ‌های هشدار باید مورد بررسی قرار گیرند تا نشانه‌های اولیه خرابی شناسایی شوند.
مانیتورینگ سوئیچ‌ها و روترها
با بررسی وضعیت پورت‌ها، میزان ترافیک عبوری و خطاهای شبکه، می‌توان از ایجاد Bottleneck جلوگیری نمود.
بررسی سلامت هاردها و RAID
در این مرحله باید وضعیت دیسک‌ها و آرایه‌های RAID کنترل شوند تا از از دست رفتن اطلاعات در اثر خرابی سخت افزار جلوگیری شود.
کنترل کابل‌کشی شبکه و اتصالات
کابل‌ها، پچ‌پنل‌ها و رک شبکه از نظر قطعی، شل بودن یا نویز باید بررسی شوند تا کیفیت ارتباط شبکه حفظ شود.
بررسی تجهیزات برق و UPS
عملکرد UPS، باتری‌ها و زمان پشتیبانی برق باید تست شود تا در زمان قطعی برق، شبکه بدون خاموشی ناگهانی فعال باقی بماند.
تمیزکاری و نظم‌دهی رک شبکه
گرد و غبار، شلوغی کابل‌ها و بی‌نظمی رک باید بررسی و برطرف شود تا تهویه مناسب و دسترسی آسان ایجاد شود.
3. چک لیست پشتیبانی امنیت شبکه
این بخش می‌تواند از نفوذ، نشت اطلاعات و حملات سایبری حیاتی جلوگیری کند.
بررسی تنظیمات فایروال و تجهیزات امنیتی
قوانین فایروال، پورت‌های باز و سیاست‌های دسترسی باید بازبینی شوند تا تنها ترافیک مجاز اجازه عبور داشته باشند.
مدیریت و بازبینی دسترسی کاربران
سطح دسترسی کاربران بررسی شده و اکانت‌های غیرضروری، غیرفعال یا پرریسک حذف یا محدود می‌شوند.
بررسی آنتی ویروس و سیستم‌های ضد بدافزار
باید دیتابیس‌ها به روزرسانی شده و گزارش تهدیدات و فعال بودن Real-Time Protection مورد بررسی قرار گیرند.
مانیتورینگ لاگ‌های امنیتی
لاگ‌ها و رویدادهای مشکوک باید تحلیل شوند تا رفتارهای غیرعادی را در سریع‌ترین زمان شناسایی نمایند.
بررسی سیاست‌های رمز عبور
پیچیدگی، طول و زمان انقضای رمزهای عبور باید کنترل شوند تا امنیت حساب‌های کاربردی افزایش پیدا کنند.
بررسی دسترسی‌های ریموت
دسترسی‌های VPN ،Remote Desktop و SSH مورد بررسی قرار گرفته و محدود می‌شوند تا نقاط نفوذ احتمالی کاهش پیدا کند.
تست دوره‌ای امنیت شبکه
در این مرحله، اسکن آسیب‌پذیری و بررسی نفوذپذیری انجام می‌شود تا ضعف‌های امنیتی پیش از سواستفاده شناسایی شوند.
چرا داشتن چک‌لیست پشتیبانی شبکه یک ضرورت است؟
- کاهش قطعی و اختلالات شبکه با شناسایی زودهنگام مشکلات بالقوه
- افزایش امنیت شبکه از طریق بررسی منظم دسترسی‌ها، فایروال و به‌روزرسانی‌ها
- بهبود بهره‌وری تیم پشتیبانی با مشخص بودن وظایف و اولویت‌ها
- جلوگیری از وابستگی به افراد و ایجاد روال استاندارد برای پشتیبانی شبکه
- افزایش طول عمر تجهیزات شبکه با نگهداری و کنترل مستمر
- امکان ارزیابی و گزارش‌گیری دقیق از وضعیت شبکه برای مدیریت سازمان
اشتباهات رایج در پشتیبانی شبکه بدون چک لیست
زمانی که شبکه بدون چک لیست مدیریت شود، تیم پشتیبانی می‌تواند برخی از وظایف خود را فراموش کند، مشکلات را دیر شناسایی کرده و یا امنیت شبکه با اختلال مواجه شود. به همین دلیل شناخت این اشتباهات و مشکلاتی که به همراه دارند، کمک می‌کند بتوانید از بروز آن‌ها جلوگیری کنید.
- عدم مستندسازی تنظیمات شبکه: این اتفاق باعث می‌شود که در زمان بروز مشکل یا تغییر، نیروی پشتیبانی، عیب یابی و مدیریت شبکه دچار سردرگمی و اتلاف زمان شوند.
- بی‌توجهی به امنیت و بکاپ‌گیری: چنین اشتباهی ریسک از دست رفتن اطلاعات، نفوذهای امنیتی و خسارت‌های جبران ناپذیر را به شدت افزایش می‌دهد.
- تاخیر در شناسایی مشکلات شبکه: چنین اشتباهی اختلالات کوچک را به قطعی‌های گسترده و پرهزینه شبکه تبدیل می‌کند.